Slava manastira Marče

U nedjelju, 26. jula, na Osmu nedjelju po Duhovima i na praznik Sabora Svetog arhangela Gavrila, Njegovo Preosveštenstvo Episkop buenosajreski i južno-centralnoamerički dr Kirilo, administrator Eparhije zagrebačko-ljubljanske, služio je Svetu arhijerejsku liturgiju u kapeli Svetog arhangela Gavrila u Staroj Marči, povodom slave drevnog manastira Marče.

Episkopu Kirilu sasluživali su jerej Dragan Topić, paroh narćanski, jerej Uglješa Pilinger, paroh varaždinski i đakon zagrebački, Miladin Andrić.

Po pročitanom Svetom jevanđelju, Preosvećeni vladika Kirilo podsjetio je na istorijski značaj manastira Marče, koji je bio prvo episkopsko sjedište Srpske Pravoslavne Crkve na prostoru sjeverne Hrvatske. Izrazio je žaljenje što manastir, usljed složenih istorijskih prilika i nedostatka međusobnog razumijevanja i tolerancije, nije sačuvan do danas.

Govoreći o Svetom arhangelu Gavrilu, vladika Kirilo ga je nazvao blagovjesnikom Božijih tajni i podsjetio na njegovo služenje u djelu spasenja, a naročito na blagovijest o Ovaploćenju Sina Božijeg.

Osvrnuvši se na spomen svetih otaca prvih šest Vaseljenskih sabora, episkop Kirilo je naglasio da dogmatsko učenje Crkve nije nešto sporedno niti plod ljudskog mudrovanja, već temelj vjere i spasenja. Podsjetio je da su sveti oci, suočeni sa učenjima koja su narušavala istinu o Svetoj Trojici i Gospodu Isusu Hristu, čuvali vjeru koja je Crkvi jednom zauvijek predata.

„Za tu vjeru otaca prolilo se mnogo mučeničke krvi da bi ona bila posvjedočena i sačuvana. Ona nije nešto sporedno, nego jedan od glavnih stubova na kojima se zida spasenje naše duše“, rekao je vladika Kirilo.

Govoreći o osudi Arijevog učenja na Prvom vaseljenskom saboru, istakao je da su oci branili istinu o Hristovom Božanstvu prije svega radi spasenja čovjeka: „Ako Hristos nije Bog, onda ni mi nismo spaseni.“

Govoreći o Četvrtom vaseljenskom saboru, Vladika je podsjetio da su u Gospodu Isusu Hristu sjedinjene božanska i čovječanska priroda, nesliveno, nepromjenljivo, nerazdjeljivo i nerazlučno. Naglasio je da je Hristos primio ljudsku prirodu, preobrazio je, iscijelio i uznio, pokazavši time kakvo je dostojanstvo Bog darovao čovjeku.

Vladika je pozvao vjerne da proučavaju istoriju vaseljenskih sabora i učenje svetih otaca, naglasivši da je poznavanje vjere od suštinskog značaja za hrišćanski život.

„Vjera je najznačajnije zanimanje našega života. Ostalo je potrebno, ali je sporedno“, poručio je Episkop Kirilo.

Govoreći o istinskoj slobodi, naglasio je da ona ne znači činiti sve što čovjek poželi, nego oslobađanje od grijeha i usaglašavanje ljudske volje sa voljom Božijom. „Suštinska sloboda je u Hristu. Ko pronikne u tu tajnu, osjetiće duhovno olakšanje i slobodu od grijeha“, rekao je vladika Kirilo.

Po završetku bogosluženja blagosloveni su slavski darovi, a druženje okupljenih nastavljeno je za slavskim ručkom.

****

Manastir Marča podigao je mitropolit dabrobosanski Gavrilo Avramović kada je, zajedno sa sedamdeset monaha, prebjegao iz Bosne, iz manastira Rmanj između 1578. i 1588. godine. Manastir je bio posvećen Svetim Arhangelima i bio je centar duhovnog života pravoslavnih Srba na području Varaždinskog generalata. Kao takav postao je meta u to vrijeme izrazito snažne austrougarske politike unijaćenja. Tako je u manastir 1671. godine doveden prvi unijatski episkop. Tek 1737. godine Marča je vraćena Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi da bi, već naredne, 1738. ponovo bila predata u ruke unijata. Pravoslavni narod nije mogao da prihvati činjenicu da se svetinja ponovo oduzima te u noći 17/28. juna 1739. godine Marča biva zapaljen kako bi bilo spriječeno nasilno useljavanje unijatskih monaha u njega. Iste godine počinje obnova manastira Marča koja je nastavljena, manje ili više uspješno, tokom narednih nekoliko godina. Bečka politika unijaćenja, koja nije jenjavala, dovela je do ponovnog nasilnog oduzimanja manastira 1753. godine.

Na molbu srpskih vođa, carica Marija Terezija u Marču ne naseljava unijatske monahe nego latinske monahe pijariste, koji su se iz manastira ubrzo odselili. Poslije njihovog odlaska manastir je postepeno propadao do potpunog urušavanja.

Opširnije o Manastiru Marča, iz knjige protojereja-stavrofora Dušana Kašića: Pravoslavni manastiri u Hrvatskoj i Slavoniji: OVDJE