Preobraženje Gospodnje – hramovna slava Sabornog hrama u Zagrebu

U srijedu, 19. avgusta, na praznik Preobraženja Gospodnjeg, svečano je proslavljena slava Sabornog hrama Preobraženja Gospodnjeg u Zagrebu.

Svetu arhijerejsku liturgiju služili su Njegovo Preosveštenstvo Episkop valjevski g. Isihije i Njegovo Preosveštenstvo Episkop buenosajreski i južno-centralnoamerički dr Kirilo, administrator Eparhije zagrebačko-ljubljanske.

Sasluživali su arhimandrit Danilo (Ljubotina), arhimandrit Naum (Milković), protojerej-stavrofor Duško Spasojević, protojerej Aleksandar Obradović, paroh ljubljanski, protojerej Đorđe Filipović, protojerej Radovan Dimitrić, paroh koprivnički, jerej Milomir Gvojić, paroh velikopisanički, jerej Nemanja Đurić, paroh sisački, jerej Andrej Ivanenko, đakon Miloš Jakovljević iz Eparhije valjevske, kao i đakoni Aleksandar Miljanović i Miladin Andrić.

Po pročitanom Svetom jevanđelju, sabranom vjernom narodu obratio se Episkop valjevski g. Isihije, koji je besjedu započeo riječima apostola Petra: „Gospode, dobro nam je ovd‌je biti.“

Istakao je da se te riječi, izgovorene na gori Tavoru, odnose i na liturgijsko sabranje Crkve, jer je čovjeku dobro biti „u prisustvu Božijem”, „u hramu Gospodnjem”, a naročito na današnji praznik Preobraženja Gospodnjeg.

Govoreći o samom događaju Preobraženja, episkop Isihije je podsjetio da je Gospod pred Svojim najbližim učenicima pokazao Svoju slavu onoliko koliko su oni mogli da je prime. Apostoli nisu vid‌jeli svu puninu slave Božije, nego su, kako je podsjetio na riječi prazničnog tropara, vid‌jeli slavu Hristovu „koliko mogahu“. Podsjetio je da su upravo Petar, Jakov i Jovan, trojica najbližih Hristovih učenika, bila sa Njim i u Getsimaniji, uoči stradanja. 

Govoreći o Petrovoj želji da načini tri sjenice, Hristu, Mojsiju i Iliji, episkop Isihije je naveo svetootačko tumačenje prema kojem Petar, obuzet onim što vidi, govori iz stanja koje nadilazi uobičajene granice ljudskog razuma.

Osvrnuvši se na pitanje kako su apostoli znali da pred njima stoje Mojsije i Ilija, koje nikada ranije nisu vid‌jeli, episkop Isihije je rekao:

„Znali su u blagodati, u svjetlosti blagodati Duha Svetoga. Bilo im je jasno ko je to.“

Mojsije i Ilija, nastavio je, imaju posebno mjesto u ovom događaju: Mojsije predstavlja Zakon, a Ilija Proroke. Njihovo prisustvo uz Hrista svjedoči da On ispunjava Zakon i ono što su proroci najavljivali o događajima našega spasenja.

Govoreći o Hristovoj ličnosti, episkop Isihije podsjetio je da je On vječni Sin Božiji, Koji je, ostajući ono što jeste po Božanstvu, primio potpunu ljudsku prirodu. Naglasio je da Božanska priroda ostaje nedostupna ljudskom gledanju, ali da se kroz Hristovu Ličnost i Njegovu čovječansku prirodu otkriva Božanska slava, koja se projavljuje kao svjetlost.

U tom događaju, ukazao je, prisutna je i Sveta Trojica: Hristos se preobražava pred učenicima, dolazi oblak kao znak prisustva Duha Svetoga, a iz oblaka se čuje glas Boga Oca: „Ovo je Sin Moj ljubljeni, Njega poslušajte.“

Episkop Isihije je podsjetio i da je slično svjedočanstvo Oca bilo čuto i prilikom Hristovog Krštenja od Svetog Jovana Krstitelja, dok se ovd‌je dodaju riječi: „Njega poslušajte.“ 

Do tog trenutka, rekao je, Gospod je već izvršio gotovo čitavo Svoje javno d‌jelo- propovijedao Jevanđelje, iscjeljivao i otkrivao premudrost Božiju, a „Preobraženje je vrhunac Njegovog d‌jelovanja“ pred put ka stradanju.

Posebno je govorio o vezi Preobraženja i Krsta. Hristos je neposredno prije ovog događaja učenicima najavio Svoje stradanje i rekao: „Ko hoće da ide za Mnom, neka se odrekne sebe i uzme krst svoj i krene za Mnom.“ Na Tavoru zatim odabranim učenicima pokazuje Svoju slavu, kako bi, kada Ga vide raspetog, razumjeli da Njegovo stradanje nije nametnuto, nego dobrovoljno.

Govoreći o Zakonu i Prorocima, episkop Isihije je istakao da Hristos Zakon ne ruši, nego ga ispunjava, kao što ispunjava i ono što su proroci najavljivali o događajima spasenja. Zato je Preobraženje nazvao i „upotpunjujućim Bogojavljenjem“, u kojem se ponovo otkriva Sveta Trojica pred čas Hristovog stradanja.

„I sve se sažima u trenutku, u trenutku Preobraženja“, rekao je episkop Isihije.

Na kraju besjede episkop Isihije je govorio o svjetlosti Preobraženja koja ne ostaje samo vezana za događaj na Tavoru, nego „zasjava i sija stalno u Crkvi, na Svetoj liturgiji“. Naglasio je da se i vjernici preobražavaju u zajednici sa Hristom, posebno kroz Svetu evharistiju.

„Kada smo na Svetoj liturgiji, da znamo da smo mi na Preobraženju, da se mi preobražavamo. I kada se pričestimo, mi dobijemo više nego što su tada dobili apostoli: dobijemo da se sjedinimo sa Onim Koji jeste Svetost, da se sjedinimo sa Gospodom Isusom Hristom.“

Po završetku Svete liturgije, blagosloveno je grožđe i slavski darovi.

Čestitajući hramovnu slavu, episkop Kirilo podsjetio je da se ovogodišnje Preobraženje proslavlja u jubilarnoj 160-oj godini od izgradnje današnjeg Sabornog hrama. Istakao je da su dosadašnje svečanosti početak obilježavanja ovog značajnog jubileja, koje će biti nastavljeno.

Osvrnuvši se na obnovu Sabornog hrama, episkop Kirilo je podsjetio na radove izvedene proteklih godina, naglasivši da spoljašnja obnova svetinje treba da bude praćena i unutrašnjom obnovom čovjeka.

„Nadamo se da i mi svojom dušom, unutrašnjim stanjem, takođe slijedimo tu obnovu“, rekao je episkop Kirilo, dodajući da je cilj hrišćanskog podviga upravo preobraženje čovjeka i zajednica sa Bogom.

Izrazio je posebnu radost zbog dolaska episkopa Isihija, podsjetivši i na svoju ličnu vezu sa manastirom Koviljem i bratstvom koje ga je tokom studentskih dana utvrđivalo u vjeri. Govorio je i o značaju Eparhije valjevske, sa kojom su neraskidivo povezana imena Svetog vladike Nikolaja Žičkog i Svetog prepodobnog Justina Ćelijskog.

U znak zahvalnosti i bratske ljubavi u Hristu, darovao je episkopu Isihiju ikonu Presvete Bogorodice Lepavinske, sa željom da se pred njom molitveno sjeća sveštenstva i vjernog naroda parohije zagrebačke.

Obraćajući se potom sabranima, episkop Isihije čestitao je praznik i slavu Sabornog hrama i govorio o Svetom vladiki Nikolaju i Svetom Justinu kao svetiteljima duboko ukorijenjenim u život našeg naroda.

Naglasio je da kroz svetitelje Crkva pokazuje da tavorska svjetlost nije nešto nedostižno čovjeku, nego da je svetost stvarni cilj hrišćanskog života. „Ta svjetlost je ostvariva. To je naš cilj. Ništa manje nije cilj za nas hrišćane“, rekao je episkop Isihije, ističući da svetitelji svojim životom svjedoče o slavi Božijoj, a ne o sopstvenoj slavi.

Tom prilikom episkop Isihije darovao je Sabornom hramu u Zagrebu čestice moštiju Svetog vladike Nikolaja Žičkog i Svetog prepodobnog Justina Ćelijskog, da u ovoj svetinji ostanu na blagoslov i molitveno poklonjenje vjernom narodu. Pozvao je vjernike da se molitveno obraćaju ovim svetiteljima, ali i da pohode svetinje Eparhije valjevske u kojima počivaju njihove svete mošti.

Episkop Kirilo pozdravio je potom parohijane i goste, među kojima su bili predstavnici Rimokatoličke crkve, gradskih vlasti, kao i srpskih političkih i kulturnih organizacija.

Praznično sabranje nastavljeno je nakon bogosluženja uz trpezu ljubavi.